Voor en na een lesdag

Een lesdag staat niet op zichzelf. Een korte learning vooraf kan helpen om de onderwerpen alvast op te frissen. Een learning na afloop kan laten terughalen wat is behandeld. Maak de drie momenten samen met de instructeur.

Vóór de lesdag: maak het onderwerp alvast bekend

Vertel kort waar de lesdag over gaat en wat deelnemers meenemen uit eerdere lessen of uit hun werk. Stel een paar gerichte vragen. Laat iemand bijvoorbeeld een bekend begrip uitleggen, een eerdere ervaring terughalen of een keuze toelichten.

Dat is voorkennis activeren: wat iemand al weet weer beschikbaar maken (Virginia Tech, z.d.). Met primen bedoelen we hier bewust voorbereiden op wat komt. Geef ook noodzakelijke nieuwe basisbegrippen uitleg als deelnemers die nog niet kennen. Dat laatste heet pretraining (Mayer, 2005).

Een voorbeeld rond een oefendag

Stel dat de dag gaat over duidelijk informatie delen. Dezelfde opbouw kan passen bij een team binnen ambulance, brandweer, politie, handhaving, defensie of een crisisorganisatie.

Een paar dagen ervoor: drie korte vragen over waarnemen, overdragen en controleren. Na de eigen poging volgt uitleg. Vraag iedereen één situatie of vraag mee te nemen naar de dag.

Tijdens de dag: bespreek de vragen die deelnemers hebben meegenomen. Laat de drie onderwerpen terugkomen in uitleg, oefenen en nabespreken. Zorg dat mensen die de voorbereiding hebben gemist ook kunnen aansluiten.

Bijvoorbeeld twee weken erna: laat dezelfde drie hoofdlijnen terugkomen in een korte learning. Gebruik andere voorbeelden, laat eerst zelf antwoorden en geef daarna de uitwerking. Eindig met een verwijzing naar de lesstof of de actuele afspraken.

Deze momenten zijn een voorbeeldplanning. Stem de planning af op roosters, de inhoud en wanneer mensen de kennis nodig hebben.

Voorbereiden is meer dan een agenda sturen

Een programma en locatie zijn nuttig, maar activeren nog weinig voorkennis. Voeg een inhoudelijke vraag toe. Vooraf vragen stellen kan helpen bij het later leren van juist de bevraagde inhoud. Een recente meta-analyse vond geen algemeen leervoordeel voor de overige inhoud (King-Shepard et al., 2025). Kies dus vragen die aansluiten op wat tijdens de dag belangrijk is.

Gebruik de voorbereiding ook echt. Spreek met de instructeur af welke informatie beschikbaar is, bijvoorbeeld veelvoorkomende vragen. Beloof geen overzicht van individuele antwoorden als de gebruikte software dat niet biedt.

Na afloop: de hoofdlijnen mogen samen terugkomen

Een terugblik mag een paar samenhangende onderwerpen bestrijken. Dat past wanneer ze tijdens de lesdag al zijn behandeld. Gebruik per hoofdlijn bijvoorbeeld een vraag, een kort antwoord en zo nodig een voorbeeld. Bij veel nieuwe uitleg is een aparte learning logischer.

Gespreid oefenen is goed onderbouwd, maar ‘twee weken’ is geen vaste norm voor alle stof (Dunlosky et al., 2013). Kijk wat deelnemers later weten en pas volgende herhalingen daarop aan.

De planning regelen

Gebruik eventueel een leerreeks. In Learning Paths kun je digitale learnings plannen. De fysieke lesdag wordt daarmee niet vanzelf als afgerond geregistreerd. Controleer ook wat er gebeurt als iemand een eerdere learning niet afrondt.

Bronnen

Dunlosky, J., Rawson, K. A., Marsh, E. J., Nathan, M. J., & Willingham, D. T. (2013). Improving students’ learning with effective learning techniques: Promising directions from cognitive and educational psychology. Psychological Science in the Public Interest, 14(1), 4-58. https://doi.org/10.1177/1529100612453266

King-Shepard, Q. W., Walker, J., Nokes-Malach, T. J., Carpenter, S. K., & Fraundorf, S. H. (2025). The effect of prequestions on learning: A multilevel meta-analysis. Educational Psychology Review, 37, Article 115. https://doi.org/10.1007/s10648-025-10075-7

Mayer, R. E. (2005). Principles for managing essential processing in multimedia learning: Segmenting, pretraining, and modality principles. In R. E. Mayer (Ed.), The Cambridge handbook of multimedia learning (pp. 169-182). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511816819.012

THISLINE. (2026). Een leerreeks maken met Learning Paths. Softwarehandleiding

Virginia Tech, Center for Excellence in Teaching and Learning. (z.d.). Activating prior knowledge. Officiële uitleg