2. Laat je collega zelf nadenken

Een tekst begrijpen terwijl je hem leest, is iets anders dan de kennis later zelf kunnen gebruiken. Geef je collega daarom tijdens de learning een reden om te stoppen en na te denken.

Stel een vraag. Laat iemand een keuze uitleggen. Of vraag wat die zelf zou zeggen in een herkenbare situatie. Laat de uitwerking pas daarna zien.

Waarom helpt dat?

Als je een antwoord uit je geheugen probeert te halen, oefen je met het terughalen van die kennis. Dit heet in onderzoek ‘retrieval practice’. Zelf een antwoord proberen kan daardoor ook helpen bij het leren, in plaats van alleen controleren wat iemand al weet.

In experimenten van Roediger en Karpicke (2006) onthielden studenten teksten op latere toetsen beter na oefenen met terughalen dan na even vaak herlezen. Meteen na het leren waren de uitkomsten anders. Ook onderzoek binnen zorgopleidingen laat voordelen zien van zelf antwoorden en gespreid oefenen, al verschillen de onderzochte aanpakken (Trumble et al., 2024).

Zo gebruik je het in een Pulse

Geef eerst genoeg uitleg om de vraag te begrijpen. Laat je collega daarna zelf iets met die uitleg doen.

Bij het onderwerp ‘waarneming of aanname’ kun je vragen:

Een collega zegt na een oefening: ‘Er kwamen twee mensen naar buiten, dus het gebouw is leeg.’ Wat weet die collega zeker? Wat nog niet?

Laat de deelnemer eerst zelf antwoorden. Geef daarna de uitleg: twee mensen naar buiten zien komen is een waarneming. Of er nog anderen binnen zijn, blijkt daar niet uit.

Een vervolgvraag kan zijn: ‘Hoe zou jij deze informatie doorgeven?’ Nu moet je collega het onderscheid ook zelf onder woorden brengen.

Kies een vraagvorm die past

Zelf een kort antwoord geven helpt als je wilt dat iemand later ook zelf iets kan benoemen. Laat bijvoorbeeld twee ontbrekende gegevens noemen of een boodschap herschrijven.

Meerkeuze helpt om verschillende afwegingen te vergelijken. Vraag zo nodig waarom iemand een antwoord kiest. Een juiste klik kan ook een gok zijn.

Samen bespreken werkt als je wilt weten hoe collega's redeneren. Laat iedereen eerst zelf nadenken. Anders hoor je vooral degene die het snelst praat.

Een handeling oefenen is nodig als je wilt dat iemand iets kan uitvoeren. Gebruik daarvoor de juiste materialen en begeleiding. Alleen een video bekijken is een andere activiteit.

Laat beginners niet onnodig vastlopen

Een vraag mag moeite kosten, maar je collega moet wel weten waar het over gaat. Ontbreekt de basis? Geef dan eerst een voorbeeld. Lukt een vraag niet, bied een aanwijzing en leg daarna uit hoe je tot het antwoord komt.

Stel geen strikvragen om het moeilijker te maken. Je wilt dat iemand over het onderwerp nadenkt, niet uitzoekt wat de maker met een onduidelijke zin bedoelde.

Probeer het zelf

Neem een stuk uitleg uit je eigen learning. Welke vraag kun je stellen zonder dat het antwoord er meteen naast staat? Bedenk ook een tweede situatie waarin je collega dezelfde kennis moet gebruiken. Die kun je later inzetten als herhaling.

Bronnen

Roediger, H. L., & Karpicke, J. D. (2006). Test-enhanced learning: Taking memory tests improves long-term retention. Psychological Science, 17(3), 249-255. https://doi.org/10.1111/j.1467-9280.2006.01693.x

Trumble, E., Lodge, J., Mandrusiak, A., & Forbes, R. (2024). Systematic review of distributed practice and retrieval practice in health professions education. Advances in Health Sciences Education, 29(2), 689-714. https://doi.org/10.1007/s10459-023-10274-3